Chủ Nhật, 27 tháng 11, 2016

Nhóm thuốc Azol kháng nấm

Trình bày phân loại, cơ chế tác dụng, tương tác thuốc, tác dụng không mong muốn, lưu ý khi sử dụng nhóm thuốc Azol kháng nấm.

Phổ kháng nấm rộng: nấm men, nấm cơ hội, nấm lưỡng hình gây bệnh phủ tạng, nấm kháng AMB và vi nấm ngoài da.

- Cơ chế tác dụng: ức chế Enzym xúc tác cho Pư chuyển cuối cùng chuyển từ

Lanosterol => Ergosterol (Enzym này có tên là: 14α- demthylase (ERG11-
CYP450) thuộc hệ enzyme CYP450 của gan để chuyển hóa thuốc ) => ngăn
cản tổng hợp ergosterol => màng bào tương không được hình thành => chỉ có
tác dụng kìm khuẩn.

- Kháng thuốc theo 2 cơ chế:


  1.  Thay đổi cấu trúc enzyme =>không gắn được.
  2.  Thay đổi con đường tổng hợp Ergosterol => bỏ qua tác dụng của thuốc.
  3.  Bơm tống thuốc (là các bơm xuyên màng đóng vai trò đẩy thuốc bên trong ra bên ngoài tế bào) => nồng độ thuốc trong tế bào giảm.

- Enzym người ít chịu tác dụng: triazol đặc hiệu hơn Imidazol (không chọn lọc hay không phân biệt được enzyme của người với nấm ) => độc tính nhóm triazol ít hơn nhóm imidazol.

- Tác dụng không mong muốn:


  1. Enzyme này còn tham gia tổng hợp cholesterol =>tổng hợp các hormone sinh dục =>ức chế enzyme này sẽ ức chế tổng hợp các steroid của tuyến thượng thận: Nam giới: dùng ketoconazol gây vú to, giảm ham muốn tình dục. Nữ giới: làm chảy sữa, rối loạn kinh nguyệt.
  2. Xảy ra tương tác thuốc do ức chế enzyme CYP450.

- Dược lý so sánh các Azol chống nấm: 



Về phổ kháng nấm:

  • Ketoconazol: rộng nhưng dễ bị đề kháng =>phổ hẹp
  • Các thuốc khác: dùng được trong TH nấm kháng Keto

Về đường dùng:

  1.  Keto: uống
  2.  Thuốc khác: uống/ IV
Về tính tan:
  • Tan ít =>khả năng hấp thu kém
  • Tan nhiều =>con đường thải chủ yếu là thận
Ví dụ: fluconazol thải chủ yếu qua thận => bệnh nhân suy thận phải chỉnh liều, còn các bệnh nhân khác không cần và chỉ cần trong trường hợp suy gan nặng.
Vào dịch não tủy => điều trị nhiễm nấm, viêm màng não do nấm => ketoconazol, itraconazol không dùng trong trường hợp viêm màng não do nấm và ngược lại.
Thời gian bán thải:
  •  Keto và Vori ngắn, đa phần các thuốc đều có t1/2 dài.
Về tương tác thuốc: 
  • Tất cả đều có tương tác nhưng Keto là mạnh nhất.
  • Ức chế tổng hợp sterol ở ĐV có vú: chỉ mình Keto gây ảnh hưởng đặc biệt là liều cao.

- Tương tác thuốc:

Giai đoạn hấp thu:
Dược chất (Keto) khó tan =>khó hấp thu => để tăng hấp thu thuốc phải tăng
hòa tan =tương tác acid.
Bệnh nhân bị viêm loét dạ dày tá tràng đang điều trị bằng các thuốc như ức chế bơm proton (ví dụ như omeprazo l) => pH dạ dày được nâng lên => keto gần như không được hấp thu khi uống.
=> nếu bệnh nhân đang được điều trị bằng các thuốc làm tăng pH dạ dày thì cần giải pháp gì cho bệnh nhân ?? => chọn thuốc cùng nhóm mà không bị ảnh hưởng bởi pH dạ dày, ví dụ như: Voriconazol và Fluconazol (không bị ảnh hưởng bởi pH).

Câu hỏi thường gặp: 

Phân tích tương tác của các azol kháng nấm với các thuốc ức chế bơm proton, giải pháp và giải thích??
  • Giai đoạn chuyển hóa: do ức chế CytP450 => các thuốc dùng cùng không được chuyển hóa =>nồng độ trong máu tăng => tác dụng phụ và độc tính tăng.
Ca bệnh: Bệnh nhân dùng thuốc hạ lipid máu (simvastatin), bị nhiễm nấm thực quản bác sĩ
kê Itraconazol => 2 thuốc có phối hợp được với nhau không? Nguy cơ?
  • Trả lời: không phối hợp được, vì Itraconazol ức chế chuyển hóa simvastatin =>tăng tác dụng phụ của Sim đặc biệt là hội chứng tiêu cơ vân cấp (tb cơ bị hủy hoại ồ ạt =>giải phóng ra nhiều myoglobin, chất được đào thải qua nước tiểu =>gp nhiều thận ko tải nổi => bệnh nhân có biểu hiện mệt mỏi đau cơ, sỉu dần, đái ra myoglobin tiến triển suy thận nhanh.
* Lưu ý khi dùng thuốc kéo dài có ảnh hưởng như thế nào
đến các thuốc dùng cùng hay không??


Cảm xúc bình luậnCảm xúc bình luận