Thứ Hai, 5 tháng 12, 2016

Bệnh sốt rét

Bệnh sốt rét là một bệnh rất nguy hiểm ở các nước có khí hậu nhiệt đới mưa ẩm trong đó có Việt Nam chúng ta, sốt rét có thể gây mất mạng người bệnh dễ dàng nếu không điều trị kịp thời.


  • 4 loại Plasmodium gây bệnh: P.falcifarum, P.vivax, P.ovale, P.malariae
  • Thường gặp P.vivax và P.ovale
  • Lưu ý P.falcifarum: sốt rét ác tính, biến chứng, kháng thuốc.

Plasmodium falcifarum:

  1.  Giải phóng từ tế bào gan: khoảng 30.000 (các loài khác khoảng 10-30 nghìn).
  2.  Tấn công hồng cầu non (các loài khác thì không).
  3.  Tấn công tất cả các giai đoạn => mật độ hồng cầu nhiễm ký sinh trùng luôn cao hơn rất nhiều.
  4.  Làm thay đổi cấu trúc kháng thể trên bề mặt hồng cầu => tắc mạch hồng cầu trung tâm tránh được đáp ứng miễn dịch => di chuyển đến cơ quan quan trọng.

Chu kỳ phát triển của KST sốt rét:

- Giai đoạn ở gan:
Giai đoạn tiền hồng cầu: Sau khi muỗi đốt người, thoa trùng vào mạch máu, lưu thông trong máu. Sau 30 phút, thoa trùng vào gan và phát triển trong tế bào gan thành thể phân liệt (10-14 ngày ). Sau đó chúng phá vỡ tế bào gan và giải phóng ra các mảnh trùng.
  •  Với P.falciparum, tất cả các mảnh trùng đều vào máu và phát triển ở đó.
  •  Với P.ovale và P.vivax thì chúng còn phát triển thành thể ngủ. Các thể ngủ phát triển từng đợt thành thể phân liệt, vỡ ra và giải phóng các mảnh trùng vào máu và tạo ra những cơn tái phát xa.
- Giai đoạn ở máu:
  •  Các mảnh trùng ở gan xâm nhập vào các hồng cầu, lúc đầu là thể tư dưỡng, rồi phát triển thành phân liệt non, phân liệt già. Thể phân liệt già sẽ phá vỡ hồng cầu và giải phóng ra những mảnh trùng. Lúc này tương ứng với cơn sốt trên lâm sàng.
  •  Hầu hết các mảnh trùng quay trở lại ký sinh trong các hồng cầu mới, một số biệt hóa thành thể hữu giới là thể giao tử đực và giao tử cái.
- Đích tác dụng của các thuốc điều trị sốt rét:
  •  Tác dụng lên thể ngoài hồng cầu (5-16 ngày ở gan): để dự phòng, tránh tái phát.
  • Tác dụng lên thể trong hồng cầu: để điều trị triệu chứng, dự phòng (dùng 4 tuần sau khi ra khỏi vùng dịch tễ).
  • Tác dụng lên thể giao tử: để tránh lây nhiễm.
BẢNG 1: Tác động của thuốc phòng và điều trị sốt rét theo từng giai đoạn phát triển
của ký sinh trùng sốt rét.
Phân loại thuốc điều trị ký sinh trùng sốt rét:
MỤC TIÊU HỌC TẬP

  1. Mục tiêu 1: Kể tên được các nhóm thuốc sử dụng trong dự phòng và điều trị sốt rét và đích tác dụng tương ứng trên chu kỳ phát triển của KST. Xem bảng trên
  2. Mục tiêu 2: Trình bày tác dụng, cơ chế tác dụng, chỉ định, tác dụng không mong muốn của các thuốc: chloroquin, quinin, artemisinin và dẫn chất, primaquin.


Cảm xúc bình luậnCảm xúc bình luận