Thứ Hai, 9 tháng 1, 2017

Mười đôi tất giống nhau hay mười đôi tất khác nhau

Bài học từ cuộc sống: Mười đôi tất giống nhau hay mười đôi tất khác nhau.
muoi-doi-tat-giong-nhau-hay-muoi-oi-tat-khac-nhau

Bốn anh em chúng tôi thường rủ nhau đi ăn cơm bụi ở quán ngay cạnh cơ quan với nhau. Quán cơm bình dân này không có gì là đặc biệt nhưng vì vị trí ngay cạnh tòa cao ốc văn phòng nên rất đông khách. Hôm nào đi muộn là hết chỗ. Hôm đó là giữa tháng 5, cái nắng nóng đầu mùa như hun như đốt, đang ngồi ngơ ngẩn đợi cậu phụ việc của quán bưng cơm ra, tôi chợt giật mình vì 2 ông bạn ngồi bên cạnh tranh cái nhau nên mua 10 đôi tất giống nhau hay mua 10 đôi tất khác nhau. Ông A lý luận: để tối ưu hóa thời gian dậy đi làm (ngủ nướng) thì cậu ta mua đồng loạt 10 cái tất giống nhau nên sáng dậy thò tay vào tủ lấy ra là chuẩn 10 cái như một, không sợ nhầm chiếc nọ chiếc kia, không sợ không đồng bộ với bộ đồng phục. Mua nhiều lại còn được giảm giá. Ông B lại lý luận: nếu mua 10 cái giống nhau thì không có gì là khác biệt, đi làm cũng như đi chơi, mặc tối om (Uniform mầu tối). Câu chuyện mua 10 đôi tất tưởng như đơn giản lại hóa ra khó quyết định vì chọn cách nào cũng có điểm mạnh điểm yếu và không ông nào chịu ông nào. Câu chuyện chỉ tạm dừng lại vì đã có cơm và mọi người phải ăn nhanh để kịp quay vào làm việc.
Hôm nay ngồi đàm đạo với một chuyên gia sản xuất mới liên tưởng đến câu chuyện ngày xưa. Chẳng là trong các lực lương vũ trang thường chỉ có 2 loại tất, tất dành cho lính và dành cho sĩ quan. Ít loại sẽ giúp cho bộ phần quân nhu nhỏ gọn hơn vì tồn kho ít hơn, phân loại ít hơn, quản lý kho tàng, công tác cấp phát, quản lý sổ sách đều ít hơn. Đối với nhà sản xuất thì ít loại tất sẽ dẫn đến số lượng từng loại tất sẽ lớn hơn giúp chuyên môn hóa cao độ làm giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành dẫn đến giảm giá bán. Vì bên quân nhu mua với số lượng lớn nên quyền lực đàm phán hợp đồng của họ sẽ rất mạnh: có thể yêu cầu chính sách giá rất cạnh tranh (sát với giá thành – đến chân tường của người sản xuất), chương trình hậu mãi tốt, thời gian – địa điểm giao hàng - thời gian thanh toán linh hoạt mà không tăng giá. Người bán vẫn có lợi vì tuy lãi biên mỏng nhưng số lượng lớn ổn định sẽ dẫn đến tốc độ quay vòng vốn nhanh, có điều kiện để chuyên môn hóa, nâng cao năng xuất lao động tiết giảm chi phí. Một bộ trang phục chiến đấu Ratnik-3 của Nga có khoảng 50 thành phần và nếu trang bị cho 450 ngàn quân thường trực ở Việt Nam sẽ là một con số hàng hóa vô cùng lớn. Trên kinh nghiệm của quân đội rất nhiều doanh nghiệp đã đưa ra các tiêu chuẩn trang bị cho nhân viên (bàn ghế, máy tính, đồng phục), cho đơn vị (ô tô, không gian làm việc, máy móc sản xuất, văn phòng phẩm …) theo hướng giảm đơn hóa và tập trung về một đơn vị quản lý mua sắm để tiết giảm chi phí, nâng cao chất lượng quản lý ngân sách và minh bạch hóa quá trình mua sắm (chống thông đồng mắc ngoặc giá). Chính nhu cầu này đã làm nẩy sinh ra thị trường các doanh nghiệp (Prosumer) nơi có ít người mua hơn nhưng khối lượng lại lớn với mối quan hệ giữa người mua và người bán chặt chẽ hơn so với thị trường người tiêu dùng.
Trong khi thị trường người tiêu dùng thì lại đòi hỏi tính đa dạng. Mười người sẽ có xu hướng đi mười loại tất khác nhau vì họ muốn cá thể hóa bản thân. Trong xã hội ngày nay, không có hai con người in hệt giống nhau; mỗi con người đều có những đặc điểm, tổng hòa lại thành một cá tính, và có thể là thành viên của nhiều cộng đồng. Ví dụ trong cùng một khu đô thị mới có các căn hộ như nhau, cùng có các hộ gia đình gồm bố mẹ trẻ và 2 con như nhau nhưng hành vi tiêu dùng của họ hoàn toàn khách nhau. Vì vậy, không một doanh nghiệp nào có đủ năng lực đáp ứng toàn bộ nhu cầu của thị trường người tiêu dùng. Mỗi một doanh nghiệp sẽ chọn cho mình một phân đoạn thị trường mục tiêu, nơi mà nhu cầu/vấn đề cốt lõi của người tiêu dùng (core need) phù hợp với sự tạo lập giá trị (Value proposition) của doanh nghiệp đó. Hiện nay vẫn còn nhiều doanh nghiệp chỉ chăm chăm bán thứ mình có mà không quan tâm đến như cầu cốt lõi/vấn đề mà khách hàng cần và cũng không quan tâm tới việc truyền trông cho đúng người cần đến giá trị do mình tạo lập ra. Tôi thường lấy ví dụ khi một người bước vào cửa hàng điện máy để hỏi mua máy điều hòa thì không phải họ muốn mua chiếc máy điều hòa cụ thể mà bản chất là họ cần một giải pháp để điều hòa không khí với chi phí và chất lượng phù hợp với mong muốn của họ. Tại sao họ đến hỏi điều hòa của hàng nọ hay hàng kia là bởi vì các hãng đó đã truyền thông rất tốt các giá trị mà họ tạo ra đến từng người tiêu dùng giúp cho quá trình lựa chọn được quyết định từ trước khi họ đến cửa hàng. Các hãng khác do không truyền thông tốt nên đã không có trong danh mục các giải pháp để lựa chọn và vì thế đã bị trượt từ vòng gửi xe. Vậy làm sao để truyền thông tốt – câu trả lời xin được tiếp ở câu chuyện về “Hành trình của khách hàng – Customer Jouney”.
Bây giờ, chúng ta đã thấy bài toán về 10 cái tất rõ ràng hơn rất nhiêu. Chúng ta nên có 2 ngăn tủ: i) nơi để đi làm nên có X loại tất cùng loại ii) nơi để đi chơi có Y loại tất khác nhau phù hợp với quần áo đi chơi. Tỷ lệ X/Y tùy thuộc vào mong muốn của từng người nhưng cũng có thể chia theo thời gian đi làm và đi chơi.
Và còn điều này nữa, năm nay có một mùa đông nóng như mùa hè nên những người bán tất đang bán đồng giá 5 nghìn/đôi ở trên rất nhiều đường phố Hà Nội. Các bạn có thể chọn 10 đôi giống nhau hoặc 10 đôi khác nhau nhưng đều đồng giá. Yên tâm là tiền nào của ấy.
Chúc cho một mùa đông nóng như mùa hè qua nhanh.


Cảm xúc bình luậnCảm xúc bình luận